Zielone światło dla wydobycia węgla koksowego

Zespół ds. przeanalizowania możliwości wykorzystania zasobów węgla koksowego, 15 kwietnia oficjalnie zarekomendował rządowi  przedłużenie funkcjonowania Ruchu Bielszowice i utrzymania struktury dwuruchowej kopalni KWK Ruda. 

- W zasobach Ruchu Bielszowice potwierdzono, że jest 85 mln ton węgla koksowego. Można go wydobyć. Da to przynajmniej kilkuletnie wydłużenie żywotności kopalni, która w 2023 ma być wygaszana. To pozytywny głos. Czekamy teraz na decyzję Ministerstwa Aktywów Państwowych – mówi „Górnikowi” Grzegorz Umywalnik – przewodniczący ZZG w Polsce w KWK Ruda Ruch Bielszowice.

15 kwietnia w Polskiej Grupie Górniczej przyjęto wnioski z prac zespołu powołanego w ramach umowy społecznej, który zajmował się kwestią przyszłości kopalni Bielszowice. Rekomendacja zespołu jest jednoznaczna. Kopalnia Bielszowice jako samodzielny Ruch powinna funkcjonować co najmniej do roku 2028, wydobywając węgiel koksowy. O przedłużenie działania kopalni apelowały do rządu już wcześniej rudzkie związki zawodowe. Analizy specjalnie powołanego zespołu  nie pozostawiają złudzeń, co do obecności złóż, możliwości ich wydobycia, czy sprzedaży, co jeszcze rok temu było głównym warunkiem jego wydobywania.

Na przestrzeni ostatnich dwóch lat głównym odbiorcą węgla koksowego z KWK Ruda Ruch Bielszowice był rynek zagraniczny. W latach 2020-2021 koksownie zagraniczne odebrały w sumie    630 tys. ton ( 76,7%) natomiast rynek krajowy w tym okresie odebrał 191 tys. ton węgla koksowego (23,3%) z KWK Ruda Ruch Bielszowice. Głównymi odbiorcami zagranicznym była koksownia Trinecke Zelezarny (352 tys. ton), następnie Metalimex a.s. Ostrava (84 tys. ton) oraz koksownia Liberty Ostrava (62 tys. ton). Od drugiej połowy roku 2021 można zauważyć znaczący wzrost zainteresowania węglem koksowym ze strony polskich koksowni i tak w pierwszych trzech miesiącach 2022 roku sprzedaż węgla koksowego na rynek zagraniczny wyniósł 76,1 tys. ton (58,7%) a na rynek krajowy 53,4 tys. ton (41,2%) .

Ewentualne zastrzeżenia co do szkód górniczych, o których pisaliśmy w „Górniku” nr7/2022 zawarto we wnioskach. Ale nie przesądzają one o całym przedsięwzięciu. Mogą jednak na którymś etapie osłabić wartość zysków lub zmniejszyć fedrowanie w konkretnych ścianach. Decyzja zespołu to dobra wiadomość dla pracowników KWK Ruda. Jak ocenia raport - produkcja w Ruchu Bielszowice planowana jest w systemie dwuścianowym, co w połączeniu z założonym zakresem robót przygotowawczych wymaga zatrudnienia na poziomie 2500 osób. Wyjątkiem jest okres I-VIII 2025 r. kiedy prowadzona będzie jedna ściana - w tym okresie 75 pracowników zostanie skierowanych do intensyfikacji prac niezbędnych do uruchomienia ściany 839c, natomiast 75 osób zostanie czasowo alokowanych na Ruch Halemba. W latach 2025-2027 następuje stopniowe zmniejszanie poziomu zatrudnienia na powierzchni. Utrzymanie powyższego stanu zatrudnienia wymaga w latach 2023-2025 uzupełnienia odejść naturalnych poprzez przyjęcia z zewnątrz w ilości 95 osób. Ograniczenie prowadzenia robót przygotowawczych, a następnie ich zakończenie w marcu 2027 roku oraz koniec biegu ścian w marcu 2028 roku i maju 2028 roku pozwoli alokować 303 pracowników dołowych na Ruch Halemba. W roku 2028 nastąpi przekazanie 500 osób do prowadzenia likwidacji infrastruktury dołowej i powierzchniowej Ruchu Bielszowice (finansowanej z FLZG), pozostała część załogi przekazana zostanie do innych oddziałów PGG S.A.

Z kolei produkcja w Ruchu Halemba planowana jest w systemie dwuścianowym, co w połączeniu z założonym zakresem robót przygotowawczych wymaga zatrudnienie w latach 2023-2025 na poziomie 2600 osób. W okresie I-VIII 2025 roku przewidziana jest czasowa alokacja z Ruchu Bielszowice 75 osób celem wzmocnienia prowadzonego zgodnie z harmonogramem wydobycia. Przejściowy wzrost poziomu zatrudnienia w latach 2026- 2029 wynika z możliwości pozyskania wykwalifikowanych pracowników z likwidowanego Ruchu Bielszowice z równoczesnym odstąpieniem w okresie 4 lat od przyjęć z zewnątrz. Utrzymanie powyższego stanu zatrudnienia wymaga w latach 2023-2025 uzupełnienia odejść naturalnych poprzez przyjęcia z zewnątrz w ilości 149 osób, natomiast w latach 2030-2032 w ilości 173 osób. W latach 2026-2029 przyjęcia nie będą konieczne ze względu na pozyskanie pracowników z Ruchu Bielszowice – czytamy w raporcie zespołu ds. węgla koksowego.

- Rekomendacja zespołu trafi teraz do Ministerstwa Aktywów Państwowych, które podejmie w tej sprawie decyzję – mówi nam Zenon Czarnota – wiceprzewodniczący ZZG w Polsce w Ruchu Halemba – członek zespołu. Mamy nadzieję, że decyzja będzie pozytywna. Czekają na nią nie tylko pracownicy KWK Ruda. Również zapotrzebowanie w Polsce i w Europie na ten surowiec jest ogromny, szczególnie w perspektywie wojny na Ukrainie – dodaje Czarnota.  

Wnioski końcowe z raportu:

1. W złożu węgla kamiennego „Zabrze - Bielszowice" występują w zdecydowanej większości węgle koksowe w typach 34.1, 34.2 (gazowo-koksowe) oraz 35.1 (ortokoksowe), które stanowią ok. 96% całości zasobów, a pozostałe typy 32.2 i 33 to węgle energetyczne.

2. Szczególną zaletą węgla koksowego z KWK Ruda Ruch Bielszowice jest bardzo niska zawartość fosforu, co jest bardzo rzadko spotykaną cechą w węglach produkowanych zarówno przez kopalnie krajowe jaki i zagraniczne. Węgiel o takich parametrach wykorzystywany jest do produkcji koksu niskofosforowego.

3. Węgle z KWK Ruda Ruch Bielszowice charakteryzują się w większości bardzo niskim popiołem i siarką oraz wysoką spiekalnością dzięki czemu obniżają te parametry w mieszankach wsadowych do produkcji koksu, co korzystnie wpływa na procesy koksotwórcze.

4. Badania próbek węgla z pokładów, jak i próbek węgla handlowego wskazują, że stosunkowo niska wartość wskaźnika CSR oraz wysoka wartość wskaźnika CRI powodują, że węgiel ten może być stosowany w mieszankach wsadowych w ilości do 10%. Natomiast w systemach ubijanych produkcji koksu może być on stosowany w ilości do 15%.

5. Polskie koksownictwo zużywa 12 min ton węgla rocznie - udział 5-10% semi- soft o niskich parametrach, to oznacza 0,6-l,2 min ton rocznie. Potwierdzenie tych faktów znajduje się w opracowaniach: JSW Innowacje, AHG oraz opinii technologów z Mittala.

6. Dzięki m.in. poczynionym inwestycjom w zakładzie przeróbczym możliwości produkcyjne węgla do celów koksowniczych w Ruchu Bielszowice wynoszą obecnie do 50 % całego wydobycia.

7. Biorąc pod uwagę możliwości produkcji węgla koksowego oraz planowane wydobycie szacuje się, że w najbliższych latach KWK Ruda Ruch Bielszowice może produkować rocznie od 500 - 600 tys. ton węgla koksowego, który znajdzie zbyt w polskich, jak i europejskich koksowniach.

8. Obecna dobra koniunktura na węgiel koksowy powoduje, że jest on sprzedawany w bardzo wysokiej cenie wynoszącej ponad 900 zł za tonę. 

9. Przy analizie zasobów złoża w Ruchu Bielszowice planowanego do eksploatacji wzięto pod uwagę poziom zagrożeń naturalnych oraz dotychczas prowadzoną eksploatację złoża, budowę geologiczną i dodatkowo projektowane wpływy na powierzchnię (rejon ścisłej zabudowy).

10. Zwarta zabudowa nad Partią Centralną, wiele obiektów publicznych (dróg szkół, przedszkoli, rurociągów, torów kolejowych itp.) i możliwa eksploatacja tylko w wybranych obszarach powoduje ryzyko, że część tej eksploatacji może nie uzyskać wymaganych zgód i pozwoleń (ze względu na obiekty powierzchniowe).

11. Ze względu na to, że te tereny Rudy Śląskiej i Zabrza były już poddane wcześniejszej eksploatacji, która oddziaływała na obiekty powierzchniowe, skala środków finansowych na usuwanie skutków zaplanowanej eksploatacji na powierzchnie mogą pociągnąć za sobą skutki ekonomiczne.

12. Przy wydłużeniu eksploatacji do 2028 roku na Ruchu Bielszowice zgodnie z załączoną analizą ekonomiczną wymagana subwencja do redukcji zdolności wydobywczej wzrośnie o 1,056 mid. PLN.

13. Zespół rekomenduje podjęcie niezbędnych działań organizacyjno-technicznych zmierzających do wykorzystania istniejących zasobów węgla koksowego możliwych do wydobycia w Ruchu Bielszowice KWK Ruda.

14. W związku z powyższym Zespół ds. przeanalizowania możliwości wykorzystania zasobów węgla koksowego rekomenduje przedłużenie funkcjonowania Ruchu Bielszowice i utrzymania struktury dwuruchowej kopalni KWK Ruda.

Jarosław Bolek